» Главная » Методист—учителю » Казахский язык

«Ќазаќстандыќ патриотизм — еліміздіњ г‰лденуі мен дамуыныњ негізі» таќырыбында байќау шыѓармасын жазуѓа Єдістемелік н±сќау

Ќазаќстан Республикасыныњ таяудаѓы 10 жылѓы даму стратегиясын ж‰зеге асыру міндеті єлеуметтік, экономикалыќ, саяси µмірге бірќатар инновациялар енгізу мен реформалар ж‰ргізуді талап етеді. Сонымен ќатар б±л баѓыттаѓы ењ мањызды мєселелердіњ бірі — Елбасы Н. Є. Назарбаев 2006 жылѓы 24 ќазан к‰ні Ќазаќстан халыќтары Ассамблеясыныњ ХІІ сессиясында сµйлеген сµзінде атап µткендей, «¦лттыњ бєсекеге ќабілеттілігініњ — б±л єлемдік бєсекелестік ‰дерісінде табысќа жетуге м‰мкіндік беретін к‰шті рух пен білім».

Руханилыќтыњ басты белгісі — жас ±рпаќтыњ бойында отанс‰йгіштік сезімніњ к‰шті болуы. Осы т±рѓыдан алѓанда, «Ќазаќстандыќ патриотизм — еліміздіњ сенімді дамуы мен г‰лденуініњ негізі» таќырыбында µткізілетін облыстыќ шыѓармалар байќауы — жас ±рпаќты осы аталѓан мемлекеттік мањызы бар мєселені µздігінен зерделеуге, азаматтыќ позициясын аныќтауѓа, азамат ретінде туѓан елініњ алдындаѓы жауапкершілігін сезінуге ыќпал ететін, халыќ м‰ддесі ‰шін жетістіктерге ±мтылуѓа тєрбиелейтін мєні зор шара.

Б±л таќырыпта шыѓарма жазуѓа ±тымды жаѓдай ќандай? Біріншіден, осы баѓытта облыстыќ шыѓармалар байќауына ќатынасу тєжірибесі бар.

2005-2006 жылдары «Меніњ елім — меніњ Ќазаќстаным», «Президент Н. Є. Назарбаевтыњ Жолдауы — Ќазаќстан г‰лдену жолында», «Абай мен Пушкин меніњ µмірімде» таќырыптарында облыстыќ шыѓармалар байќаулары µткізілді. Байќау шыѓармаларыныњ жинаѓы шыѓарылды. Осы жинаќтан ќажетті материалдарды алып пайдалануѓа болады.

Аталѓан таќырыпта шыѓарма жазудыњ ќиындыѓы неде? Оќушыны мєселеге ќатысты аќпараттыќ мєліметтерді баяндап ќана ќоймай, терењ толѓанысќа, µзіндік ой ќорытындылар жасай білуге ‰йрету. Шыѓарма жазудыњ дєст‰рден тыс ерекше нысанын тањдап ала алу, сонымен ќатар авторлыќ позициясын таныта білуге жетелеу. М±ндай даѓды ќалыптаспаѓандыќтан оќушылардыњ кµпшілігі шыѓарма жазуѓа кµп ќиналады жєне ерекше ынта білдіре ќоймайды.

Осыѓан ќатысты оќушыныњ алдымен шыѓарма жазуѓа деген ынтасын тудыру ‰шін м±ѓалім оќушымен белсенді т‰рде ой ќозѓау ж‰ргізіп алуы керек. Ой ќозѓаудыњ с±раќтары: Мен осы таќырыпќа ќатысты не білемін? Не туралы жазамын? Осы таќырыптыњ мен ‰шін ќызыќты жаѓы не болуы м‰мкін? Мен ‰шін мањызды ма? Кім ‰шін жазамын? Кімніњ атынан жаза аламын? Ќандай ќиындыќ тууы м‰мкін?

Ой ќозѓау ж±мысындаѓы ењ мањыздысы-м±ѓалім оќушымен бірге осы с±раќтар бойынша µз ой-пікірлерін ќаѓаз бетіне т‰сіріп, пікір алмасу, мєселені талќылау кезінде кµппен бірге µз ойларын ортаѓа салады. Жєне µз сµздерін оќушылар кездесетін ќиындыќтардыњ шешімін табатындай, патриотизм, ќазаќстандыќ патриотизм ±ѓымдарыныњ шынайы мєнін ашатындай, оќушы ‰шін мањыздылыѓын таныта алатындай, таќырыпќа ќызыќтыра алатындай, жања ой-идеялар тудыратындай, осы мєселеніњ кµкейкестілігін танытатындай етіп ќ±рады.

Сонымен бірге Ќазаќстан Республикасыныњ Президенті Н. Є. Назарбаевтыњ Ќазаќстан халыќтары Ассамблеясыныњ ХІІ сессиясында сµйлеген сµзінен алынѓан тµмендегі ‰зінді бойынша оќушылармен белсенді ой шаќыру ж±мысын ж‰ргізу де оќушыѓа жања ой-идеялар тудыруѓа м‰мкіндік береді. «...Б±л б‰гін т±рѓызылып жатќан µз еліњніњ тарихына деген ќатыстылыќ жєне оныњ болашаѓы ‰шін жауаптылыќтыњ жоѓары сезімі. Б±л єрбір ќазаќстандыќтардыњ табыстары ‰шін маќтаныш жєне ќандай т±рѓыда болѓанына ќарамастан, µз салањдаѓы табыстарѓа ќол жеткізу ниеті». Елбасыныњ «ќазаќстандыќ патриотизм» ±ѓымына берген б±л аныќтамасын ой талќысына сала отырып, талдау барысында еліміздіњ бєсекеге ќабілеттілігіне жету ‰шін ќазаќстандыќ патриотизмніњ мањызы зерделенеді.

Екінші мањызды мєселе — шыѓарманыњ тезисін, яѓни µзекті ойын тањдап алу. Оќушыѓа таќырып бойынша білетін мєліметтерін тізіп жаза бермей, таќырыптыњ наќты бір ќырын алып, сол бойынша ой µрбітуге баѓыттау ќажет.

Байќау шыѓармасын баѓалауда ескерілетін мањызды талаптардыњ бірі — шыѓарма мєтінінде бірт±тастыќтыњ саќталуы. Яѓни шыѓарма ќ±рылымыныњ мінсіздігі. Сондыќтан арнайы критерий бойынша оќушыныњ жазѓан шыѓармасын µзіне талдату тиімді болады. М±ѓалімніњ кµмегімен талдаѓаннан кейін бала µз шыѓармасына басќаша кµзбен ќарап, ќайта жазып шыѓады. Ќайта жазу барысында жања ойлар туындайды.

Дайындаѓан: Ќайнетова Г.Ќ., СЌПКБАЌДИ аѓа оќытушысы